* Kwak, Nycticorax nycticorax, Black-crowned Night Heron, Bihoreau gris, Nachtreiher *
Een jonge kwak maandag bij de golfbaan Alphen, de eerste grijze veren worden boven het bruine, gespikkelde jeugdkleed zichtbaar.
In hun 3e-4e levensjaar hebben ze een volledig grijs verenkleed met zwarte mantel, schouders en kruin en mooie, rode ogen.
De rode ogen (reflecterende laag achter het netvlies) verbeteren bij nachtactieve vogels het zicht tijdens het jagen.
Sinds een jaar of twintig zijn de geheimzinnige kwakken in ons land bezig met een opmarsje met nu zo’n vijftig broedgevallen.
Waarschijnlijk spelen dierentuinen en vogelparken zoals Avifauna waar exemplaren ontsnapt zijn, daar een flinke rol bij.
Kwakken worden niet zo vaak waargenomen: ze leven verborgen, zijn vooral ’s nachts actief en zijn nogal zwijgzaam.
Toch heeft de quacreiger (middeleeuwse naam) zijn onappetijtelijke naam te danken aan het rauwe geluid dat hij voortbrengt:
qua(c)ken, dat kwaken of kwekken betekent. Zijn wetenschappelijke naam Nycticorax nycticorax betekent nachtraaf.
Vroeger was het een talrijke vogel. Vooral in de wildernissen van veen en elzenbosjes in de Rijndelta van Rotterdam tot Gouda.
Rond 1357 werden eens, blijkt uit documenten, zo’n tweeduizend jonge kwakken verkocht die in het Zevenhuizense Bos waren ‘geoogst’.
Het ‘schudden’ van jonge reigerachtigen en aalscholvers uit hun boomnesten diende niet alleen als vermaak voor ‘velen uit den lande’,
maar waren een welkome bron van voedsel. De eieren werden gebruikt in bakkerijen. Deze ‘schuddingen’ duurden een paar eeuwen.
Koning Jacobus I (1567-1625) van Engeland kocht elk jaar in Zevenhuizen twee schepen afgeladen met vogels voor zijn uitbundige banketten.
* Huismus, Passer domesticus, House Sparrow, Moineau domestique, Haussperling *
Huismussen ruien na het broedseizoen, augustus/september. Geleidelijk aan vervangen ze dan hun oude voor nieuwe veren.
Dit mannetje huismus vanmiddag in onze tuin is niet aan het ruien, maar is zijn hele staart kwijt! Aangevallen? Ongelukje?
* Putter, Carduelis carduelis, European Goldfinch, Chardonneret élégant, Stieglitz *
In de winter trekken putters vaak in grote groepen rond om gezamenlijk naar voedsel te zoeken.
Vanmorgen in Hazerswoude een stuk of zeventig, waarvan er ruim vijftig op de foto staan.
* Houtduif, Columba palumbus, Common Wood Pigeon, Pigeon ramier, Ringeltaube *
Nu zitten ze nog met hun rug naar elkaar toe, maar zodra het broedseizoen nadert, zal hun houding wel veranderen!
Houtduiven broeden vanaf het voorjaar, hebben soms wel drie legsels, altijd met twee eieren. Foto Hazerswoude vandaag.
* Stormmeeuw, Larus canus, Eurasian Mew Gull, Goéland cendré, Sturmmöwe *
Het baltsen van meeuwen gaat altijd gepaard met luide hartenkreten van de partners. Twee stormmeeuwen met nog wintersproeten.
* Brilduiker, Bucephala clangula, Goldeneye, Garrot à œil d’or, Schellente *
In de herfst lijken jonge brilduikers nog op hun bruine moeders. Deze vogel in de N3MPolder ruit naar het witte mannetjeskleed.
* Heksenvingermos, Physcia tenella, Fringed Rosette Lichen, Physcie ténue, Lippen-Schwielenflechte *
Een algemeen korstmos is het heksensenvingermos. Gisteren op een hardhouten brug in het Bentwoud.
De dunne, smalle lobben lijken op de vingers van een heks. Kijkt ze me nou in de ‘kelk’ linksboven aan?
* Lang griendhaantje, Phratora vulgatissima, Blue Willow Beetle, Phyllodecte très répandue, Blauer Weidenblattkäfer *
Heel algemeen is dit kevertje, een lang griendhaantje. Vaak op wilgen. Toen ik korstmossen fotografeerde, kroop deze eronder vandaan.
* Huismus van troon gestoten bij Nationale Tuinvogeltelling 2026 *
Landelijk heeft de koolmees de huismus na vele jaren van de eerste plaats verdrongen. HIER: Telling Vogelbescherming.
Mijn tuintelling: huismus 11 (ook minder dan de voorgaande jaren), kauw 2, koolmees 2, merel 1,
pimpelmees 1, spreeuw 1, Turkse tortel 2 en vink 2. Vier halsbandparkieten vielen net buiten de boot.
* Komend weekend molshopen tellen *
Mollen leven ondergronds en laten zich zelden zien. Behalve via hun ‘molshopen’ dan. Op de Wadden komen ze niet voor.
Door die hopen te tellen, ontstaat een beeld over de verspreiding van de mol, een heel nuttig diertje.
Komend weekend (6 t/m 8 februari) kunnen we meedoen met de landelijke Mollentelling. KLIK HIER voor info.
***
Recensie
* Rood boomzonnetje, Blastenia ferruginea, Rusty Firedot Lichen, Rostfarbener Schönfleck *
* Dof boomzonnetje, Marchantiana asserigena, Zweigbewohnender Schönfleck *
Links het zeer zeldzame rood boomzonnetje en enkele steenpurperschaaltjes, rechts het zeldzame dof boomzonnetje. Gisteren.
Boomzonnetjes zijn meestal felgekleurde korstmossen, nog maar enkele decennia in ons land. Waarschijnlijk door het warmere klimaat.
Mede door de aanvoer van talrijke bomen in het ‘nieuwe’ Bentwoud zijn daar de laatste jaren maar liefst zes soorten gevonden!
Daar staan ze vaak op hardhouten bruggen. Volgens het leerzame boek Miniatuurwereld is hardhout een schatkist voor korstmossen.
Hardhouten constructies als banken en hekwerken zijn ‘vers’ waardoor het substraat nog zuur is en ongeschonden door stikstof.
Foto’s kunnen bedrieglijk zijn: de korstmossen hierboven zijn slechts enkele millimeters groot en best lastig op te sporen.
Miniatuurwereld
De pracht en kracht van korstmossen
Timans, Van der Kolk en Poot, Noordboek Natuur 2026, ISBN 978 94 6471 412 8, € 24,90
Korstmossen zijn meestal klein met een boeiend leven en fraaie kleuren. Miniatuurwereld is een heel interessant boek met prachtige foto’s.
Klik hier voor een uitgebreide bespreking.