Auteur
Carl Linnaeus (Carl von Linné)
Vertaling
Ger Meesters
Uitgave
KNNV Uitgeverij, Zeist
2007, 232 pagina's
harde omslag, 13,5 x 21,5 cm
ISBN 978 90 5011 250 5
Prijs
€ 22,95
BESPREKING
De Zweed Carl Linnaeus (1707 - 1778) heeft de planten- en dierenwereld schematisch geordend op een manier die nu nog steeds wordt gebruikt. Deze vermaarde plantkundige, die enkele jaren in ons land heeft gewoond en wiens driehonderdste geboortejaar vorig jaar herdacht werd, behoeft geen nadere introductie.
Enkele jaren voor zijn verblijf in Nederland maakte hij in opdracht een onderzoeksreis door Lapland. Zijn boeiende verslag daarvan is nu voor het eerst rechtstreeks uit het Zweeds in het Nederlands vertaald. Mede door het taalgebruik van Linnaeus een geweldige klus, waaronder Ger Meesters trots zijn handtekening zette.
De echte liefhebbers zullen zijn reisverslag uit 1732 al in het Engels of het Duits gelezen hebben. Voor het grote publiek is Iter Lapponicum met belevenissen van een zware reis en zijn ongelooflijk nauwkeurige beschrijvingen van plant en dier en omstandigheden nu ook goed te volgen. Een boek dat je met grote verwondering over het scherpe waarnemingsvermogen van Linnaeus leest.
Behalve zijn schetsboek had Linnaeus ook kijker en jachtgeweer bij zich. De kijker had nog niet de kwaliteit van nu anders had hij de kramsvogel wel als taigagaai gedetermineerd (wat uit zijn omschrijving valt op te maken). De buks leverde 'betere' resultaten op. Een hem onbekende uil schoot hij half kapot maar uit de wederom gedetailleerde beschrijving kunnen we makkelijk een sperweruil herkennen.
Het waardgedrag van koekoeken was in die tijd nog niet bekend. Zo zag hij een kwikstaart een koekoek voeren, kennelijk tot zijn eigen verbazing: "Ik weet dat ik de waarheid vertel en me niet vergis".
Uiteraard krijgen zijn waarnemingen van planten (hij was tenslotte botanicus) veel meer aandacht dan van dieren. Ook heel interessant zijn de beschrijvingen over (de gezondheid van) mensen, zoals van de Samen, de bewoners van Lapland. En over lange mensen als gevolg van langdurige borstvoeding!
Voorbeeld van een pagina met veldschetsen.
De vermoeidheid slaat in het tweede deel van zijn vijf maanden durende reis toe; zijn beschrijvingen tot zijn terugkeer in Uppsala, waar hij begraven ligt, worden dan summier. Dat doet niets af van dit uiterst belangwekkende dagboek met ca. 250 tijdens de reis gemaakte grotere en kleinere schetsen.
SAMENVATTING
Als student maakte botanicus Carl Linnaeus een onderzoeksreis door Lapland. Zijn nu in het Nederlands verschenen dagboek met reisbeschrijvingen en talloze determinaties van plant en dier was een indrukwekkende voorbode van een grootse loopbaan als wetenschapper.
