Libellen

(klik hier voor de recensies t/m 2008)

Fotogids Larven van Libellen

Larven van Libellen


Auteurs
Christophe Brochard
en Ewoud van der Ploeg

Beeldredactie
Christophe Brochard

Uitgave
KNNV Uitgeverij 2014
24 x 17 cm, 240 pagina's
ISBN 978 90 5011 4868
€ 47,95

Fotogids Larven van Libellen

Meer dan 80 soorten
Compleet voor NW Europa
Ruim 600 detailfoto's


Libellen leven maar enkele weken. In die periode maken ze mensen blij met hun mooie kleuren en snelle helikopterachtige vluchten, bijna altijd in de omgeving van water. Ze paren, leggen eieren en gaan dood. Uit die eieren komen larven (nimfen). Meestal leven die één à twee jaar onder water, af en toe wel vijf jaar, onder warme omstandigheden soms een paar weken.

Over die larven gaat dit boek. Het sluit naadloos aan op de Fotogids Larvenhuidjes van Libellen. Dezelfde indeling is gebruikt zodat je gemakkelijk beide boeken tegelijk kan gebruiken bij het opzoeken van soorten. Bij de Larven wordt bovendien verwezen naar pagina's in de Larvenhuidjes.

Vrijwel alle soorten (82) van Noordwest-Europa worden keurig beschreven, inclusief opvallende verschillen met andere soorten. Per juffer of echte libelle twee pagina's. Daar manifesteert zich de kracht van dit boek: de werkelijk uitstekende, gedetailleerde foto's. Met pijltjes worden de karakteristieken aangewezen. Medeauteur Christophe Brochard heeft alle foto's gemaakt in een klein aquarium met dun glas, uiteraard met macrolenzen en flitslampen.

Aan de soortbespreking gaan boeiende hoofdstukken vooraf over het leven van libellen. Over de paring, die tussen verschillende soorten niet mogelijk is. En waarbij het mannetje via een paar haakjes ervoor zorgt dat er zo min mogelijk sperma van eventuele andere minnaars blijft zitten.

Het embryo in de eitjes, die meestal op water(planten) worden afgezet, ontwikkelt zich in twee à zes weken. Wanneer de larven zijn uitgekomen, ondergaan ze tussen de zeven en zeventien vervellingen. Hun voedsel bestaat uit kleine waterdiertjes, maar ze kunnen zelfs prooien aan die groter zijn dan zijzelf. Daarna kruipen ze uit het water en sluipen de libellen uit, de huidjes achterlatend op waterplanten.

Eerder constateerde ik al eens dat de kwaliteit van natuurboeken zo is toegenomen. Ook dit is een juweeltje, vol leerzame informatie en schitterende platen voor amateurs, gevorderden en professionals.

AdG, 11 december 2014

Larvenhuidjes van Libellen

Larvenhuidjes_libellen.jpg

Auteurs
Christophe Brochard, Dick Groenendijk,
Ewoud van der Ploeg en Tim Termaat

Fotografie
Christophe Brochard
www.cbrochard.comwww.cbrochard.com
Uitgave
KNNV Uitgeverij 2012
320 pagina's, 17,5 x 24,5 cm, harde omslag
ISBN 978 90 5011 409 7
€ 49,95

Libellenhuidje260612.jpg
Onbekend libellenhuidje,
juni 2012 op krabbenscheer, Hazerswoude

Fotogids
Larvenhuidjes van Libellen


Een zeldzaam vakkundig gemaakte natuurgids. De tekst is informatief en kernachtig, de macrofoto's zijn van een zeer hoog niveau door het gebruik van moderne technieken, de toelichting op de details van de illustraties is heel duidelijk.

Al deze indrukken borrelden bij mij op toen ik dit boek over larvenhuidjes van libellen aan het lezen en bekijken was. Alles klopt in deze gids: de basisgegevens over de levenscyclus van libellen, de biologie van de larven van libellen, de uitleg over de huidjes van de uitgeslopen libellen, de uitgebreide determinatiesleutel (de kern van de gids) en de soortbesprekingen inclusief fotopagina's van larvenhuidjes op ware grootte en van levende libellenlarven.

Iedere natuurliefhebber geniet van libellen, die kleurrijke helikopterachtige insecten die je meestal rond water kan vinden. Er zijn een kleine zesduizend soorten over de gehele wereld bekend, in onze contreien (Noordwest-Europa) zo'n tachtig.

Al die libellen (de 'echte' libellen en de waterjuffers) kennen een zogenoemde onvolledige gedaanteverwisseling. Bij bijvoorbeeld vlinders lijken de larven (rupsen) totaal niet op het 'eindproduct' vlinder, dat noem je dan een volledige gedaanteverwisseling. De libellenlarven lijken al op de uiteindelijke libelle. Het duurt soms jaren voordat een libellenlarve, na diverse vervellingen, het laatste stadium heeft bereikt, uit het water kruipt, voor de laatste maal vervelt, het huidje achterlaat en vervolgens als prachtig insect in onze wereld verschijnt.

Over die achtergebleven huidjes gaat dit boek. Die kan je vinden aan plantenstengels vlak boven het water, in graspollen en andere vegetatie soms tientallen meters bij het water vandaan. Aan de huidjes kan je de soort herkennen en zo een goed beeld verkrijgen van de libellenpopulatie in het gebied. Die huidjes vertellen vaak meer over de lokale aanwezigheid van libellen dan de uitgevlogen en wellicht naar elders vertrokken libellen zelf.

Ik heb regelmatig huidjes gevonden, maar kon ze niet determineren, mede wegens gebrek aan een determinatiegids. Die is er nu dus. Tot in de kleinste details zijn de foto´s te bekijken van de huidjes, allemaal haarscherp. Er is gebruik gemaakt van ´stacking`: elk huidje is vele malen gefotografeerd, steeds op een ander stukje scherp gesteld, en vervolgens zijn die foto's in een speciaal programma samengevoegd. Resultaat: over de gehele lengte en breedte zijn de foto's spectaculair scherp. Verbluffend.

Om libellenhuidjes te herkennen zijn details noodzakelijk, het gaat om 'doorntjes', 'haarpluimen', 'beaderingen', 'banderingen', 'segmenten' enz. Om die kleinste onderdelen goed te kunnen onderscheiden, heb je een sterke vergroting nodig, een stereoloep die tot veertig keer kan vergroten. Zo'n binoculair is stevig aan de prijs en je moet je echt wel specialiseren in de determinatie van libellenhuidjes om zo'n aankoop te doen.

Helaas is het vrijwel onmogelijk om vanaf foto's die je in het veld maakt, de huidjes via de determinatietabel op naam te brengen. Je zal ze moeten verzamelen en conserveren (in het boek staat hoe dat moet) en onder de superloep moeten leggen om zeker te weten welke libelle uit dat huidje geslopen is.

AdG, 3 augustus 2012

 

Libellen van Europa

Libellen_van_Europa

Auteur
Klaas-Douwe B. Dijkstra

Illustraties
Richard Lewington

Vertaling
Guido O. Keijl

Uitgave
Tirion Natuur 2014, tweede druk
320 pag's, 14 x 22,5 cm, harde omslag
ISBN 978 90 5210 700 4
€ 29,99

Libellen van Europa

Veldgids met alle libellen tussen Noordpool en Sahara
Met meer dan 1000 illustraties van Richard Lewington



Een ongewijzigde herdruk van een boek is normaal gesproken niet meer dan een vermelding waard. Maar Libellen van Europa is zo'n goede, informatieve en illustratieve natuurgids dat Vogeldagboek toch een aantal regels aan de tweede druk wijdt.

Bij de eerste druk in 2008 stelde ik vast: 'Dit is zo'n pareltje dat nu en dan schittert tussen alle fraaie en handige natuurboeken die worden uitgegeven.' Die mening is zo vast als een paal. (In deze herdruk wordt dit citaat overigens onterecht toegeschreven aan Brachytron.)

Het goede nieuws is dat het boek weer verkrijgbaar is en dat het ook nog goedkoper geworden is! Op het 'Woord vooraf bij de tweede druk' na en een andere omslag is er geen letter gewijzigd. Dat is het jammerlijke nieuws.

Immers, Klaas-Douwe Dijkstra, onomstreden autoriteit op het gebied van libellen en andere natuur-gerelateerde zaken, schrijft zelf dat het onderzoek naar en de kennis over libellen sinds de eerste druk behoorlijk is toegenomen. Daarvan is niets in de herdruk terug te vinden, ook niet in de verspreidingskaarten. Wellicht dat de prijs van het boek verlaagd kon worden door geen pagina's aan te passen, wat uiteraard de productiekosten drukt.

Dijkstra meldt nog wel naamswijzigingen van enkele soorten, als gevolg van nieuw inzicht in verwantschappen. Zo is de bekende houtpantserjuffer (Lestes viridis) in een eigen geslacht geplaatst en heet voortaan Chalcolestes viridis.

AdG, 24 februari 2014