Handboek Natuurfotografie

Handboek Natuurfotografie

Met oefeningen en tips voor:
. het benaderen van dieren
. vernieuwende beelden
. op reis

Niet eerder trok een nieuw boek over (natuur)fotografie zo veel publiciteit als het Handboek Natuurfotografie van het Centrum voor Natuurfotografie. Knap geregisseerde reclame! Om dat te bereiken werd het hoofdstuk ‘Ethische aspecten van natuurfotografie’ eruit gelicht en opgeklopt.

Het gedrag van fotografen (en twitchers) in het veld is een stokpaardje van Vogeldagboek. Ik ging er dus eens goed voor zitten. Na alle voorbeschouwingen was de teleurstelling groot: slechts een zevental van de 254 pagina’s ging over het ‘hanteren van dieren’, nog niet eens over het hanteren van gedragsregels door fotografen. Want volgens de auteurs moet je die zelf maken in het veld. Waarbij zij er gemakshalve vanuit gaan dat natuurfotografen van de natuur houden. Dat zeggen jagers ook!

In feite praten de auteurs alles goed, als het maar ‘verantwoord’ gebeurt. Het lokken van vogels met geluid is niet alleen verontrustend en soms zelfs verstorend, het is in Nederland zelfs verboden. Desondanks geven ze richtlijnen voor het afspelen van geluiden.

Het tijdelijk vangen en manipuleren van dieren (muizen in live traps, vlinders in koelkasten zodat ze de volgende morgen mooi hun vleugels spreiden om warm te worden, het bespuiten van insecten voor het leuke druppeleffect enz.) wordt niet veroordeeld, want er zijn fotografen met biologische kennis of ze hebben ervaring met veldonderzoek… Dan kan het verantwoord zijn, stellen ze.

Het achter vogels aanrennen (een bekende fotograaf joeg vorig jaar een kuifkoekoek van boom naar boom om aldus mooie vluchtfoto’s te maken – die ook nog eens overal aanvaard werden voor publicatie), het africhten van vogels met voedsel en andere praktijken vind ik even verfoeilijk. Tuinvogels extra voederen (ze eten het hele jaar toch al broodkruimels) kan er nog mee door, denk ik. Maar ‘wilde’ dieren als vossen met kipfilet voor je lens lokken of waterrallen met wormen, gaan ver over het randje.

De ral op pag. 180 is ‘tam’ gemaakt door hem meelwormen aan een touwtje voor te houden… Het leverde de fotograaf een fraaie foto op van een zich strekkende waterral. Hij was in elk geval nog zo sportief zijn gedrag te beschrijven, de meesten doen dat niet. Maar het blijft bedrog.

De toverwoorden zijn geduld en genieten, schrijven de fotografen Bart en Edo. Dat vind ik ook. En daarbij heb je geen natuuronvriendelijke trucs nodig voor mooie foto’s, die komen vanzelf wel, of niet, dat is dan jammer. Maar als je geniet, maakt dat niet uit. Ik vrees echter, gelet op wat ik zelf meemaak, wat anderen op internet schrijven of mij e-mailen, dat (te) veel mensen met een camera in hun hand meer aan hun foto denken dan aan het welzijn van plant en dier. Dat hebben de auteurs, die zelfs nestfotografie ‘bespreekbaar’ willen maken, helaas niet ondubbelzinnig veroordeeld.

Er zijn tal van boeken over natuurfotografie, op internet kan je zelfs goede cursussen gratis downloaden. Over de ethiek in het veld lees je meestal niets, vandaar deze lange recensie.

Het zou in dit geval niet ‘eerlijk’ zijn om er nu een punt achter te zetten, want het Handboek is gewoon een hartstikke goed boek voor beginnende en zelfs gevorderde natuurfotografen. Het woord Handboek pretendeert wellicht iets te veel, maar het is een uitstekende leidraad met alle bekende thema’s over fotografie.

Handboek_Natuurfotografie.jpg

Auteurs
Bart Siebelink en Edo van Uchelen

Uitgave
KNNV Uitgeverij 2011
256 pagina´s, 17,5 x 24,5 cm, harde omslag
ISBN 978 90 5011 366 3
€ 29,95

Er staat royale info in over camera’s en objectieven, over de instellingen van je camera (met het correcte advies om onder de meeste omstandigheden met een diafragma van 8 te werken), over je (schuil)kleding, over het benaderen van dieren, over de compositie, de originaliteit en het experimenteren met foto’s. Deze laatste aspecten krijgen erg veel aandacht. Dit boek noodt dan ook om goed na te denken over hoe je een foto wilt maken, wat leidt tot betere foto’s. De handvatten die daarbij aangereikt worden zijn echt goed.

Om je daarbij te helpen, worden er twintig opdrachten gegeven. Dat dwingt je inderdaad om na te denken. De antwoorden staan op de site van het Centrum. Om ze te kunnen lezen, moet je je wel (gratis) registreren. Ik houd niet van dit soort koppelverkoop, net of je een half boek koopt. Er wordt trouwens in het boek meer dan dertig keer verwezen naar de website van het (tot voor verschijning van dit boek onbekende) Centrum, te veel van het goede.

Het boek besluit met summiere adviezen over beeldbewerking, voldoende om daarmee met een fotobewerkingsprogramma aan de slag te kunnen gaan. Hoe ver je daarmee kan gaan? De auteurs menen dat ‘zolang je een situatie creëert die er in realiteit was of er had kunnen zijn, het verdedigbaar is”. Het beroemde ‘lichtje in de ogen’ dat fotografen bij dieren aanbrengen om de foto’s levendiger te maken, wordt hiermee gerechtvaardigd! Want het hád er kunnen zijn…

Samenvattend. Het zeer verzorgde Handboek Natuurfotografie is een goede leidraad en een uitstekend leerboek om mooiere foto’s te maken. De standpunten over het respectvol omgaan met je omgeving zijn veel te vrijblijvend. Waarbij ik niets negatiefs wil zeggen over de (integriteit van de) auteurs (want die ken ik niet) en over het één jaar oude Centrum voor Natuurfotografie, waarvan de samenstelling van het bestuur en de structuur (commercieel of ideëel of een combinatie) nog onduidelijk zijn.

AdG, 7 juli 2011